Waardes

Wendy Maartens

Klasgids Laearskool | Grondslagfase

Vestig waardes deur stories

Deur: Wendy Maartens

Ek haal my hoed af vir onderwysers. Nie net omdat hulle kinders gereed maak vir die groot wêreld daarbuite en hulle toerus met die nodige wapenrusting om tydens elke dag se klein en groot veldslae staande te bly nie. Hulle voorsien die broodnodige liefde en sekuriteit en baie keer kos en klere voordat die opvoeder-hoed opgesit kan word. Na skool is hulle op die sportveld en Saterdae op die bus na een of ander sportbyeenkoms. En tog vergeet ouers, joernaliste, en die politici so maklik ’n onderwyser beskik oor net 6 uur per dag om te probeer vermag wat menige ouer nie in 18 uur tuis uitgerig kan kry nie. Dalk het die tyd aangebreek om ’n standbeeld vir die Onbekende Onderwyser (dink aan Die Onbekende Soldaat) op te rig 🙂 .

Ek was bevoorreg om 22 jaar lank meestal gr. 3-leerders te onderrig. Veertien jaar daarvan was vir leerders uit moeilike sosio-ekonomiese omstandighede. Tog het elkeen van hierdie leerders op hul eie unieke manier vir my deur die Universiteit van die Lewe gesit. Ek het ook geleer wat dit beteken om eerstens ma te wees en ’n geborge omgewing te skep vóór die onderrigproses kon begin.

Dis ook hier waar die behoefte ontwikkel het om waardes deur stories vas te lê. So is die grondwerk vir Vertel vir my ’n storie (’n storiehandboek vir die vestiging van waardes) gedoen.

Grondslagfase

Baie van die leerders het uit huishoudings gekom waar ’n ma/ouma of tannie aan die hoof van die huis gestaan het. Hierdie formidabele vroue het dikwels na skool vir ’n geselsie by my klas kom aanklop. Ek moes gereeld hoor: “Juffrou ek is besig om hierdie kind te verloor …”

Stadig maar seker het die idee ontstaan om hulle as vennote in te span en sommer die heel eerste oueraand in te lig dat daar hierdie jaar sterk op waardes gefokus gaan word. Dat ons mekaar se hande gaan vat en dat hulle die waardes waarop daar in die klas gefokus word, by die huis gaan versterk – tot voordeel van die kind, klas, huishouding en gemeenskap.

Vertel vir my ’n storie word as volg in die klas gebruik:

  • Die boek se inhoudsopgawe toon 20 waardes. Elke waarde word deur ’n storie uitgebeeld. Na elke storie is daar ’n paragraaf wat spesifiek met die kind gesels. Die waarde word met ’n konkrete voorwerp vergelyk wat help om die begrip maklik oor te dra. Daarna word die begrip bespreek en ’n paar eenvoudige riglyne op die kind se vlak gegee.
  • Nou kom die riglyne vir die ouer en onderwyser aan die beurt. En hier is nie plek vir wollerige geselsies nie! Elke riglyn is prakties uitvoerbaar en sal nie net ’n daadwerklike verskil aan die ontwikkeling van die kind maak nie, maar ook aan die atmosfeer en hanteerbaarheid van jou klas.
  • Die 20 waardes word opgedeel in 1 vir elke twee weke. Die spesifieke waarde kan as ’n onderliggende tema in die klas ingespan word. En nee, daar hoef nie boek gehou te word nie. Hierdie is ewigheidswerk wat nie gemeet kan word nie.
  • Lees die storie en trap dit goed saam met jou leerders deur – rolspel, begripsvrae, kunsklas, rympies skryf, voorsien ’n ander slot, “wat sal gebeur as?” of bied ‘n mini-opvoering tydens saalperiode aan.
  • Hoofpunte kan iewers in die vorm van flitskaarte opgeplak word om leerders die eerste dag of drie te help onthou.
  • Stuur ’n briefie huis toe wat kortliks die praktiese wenke uiteensit wat in die klas toegepas word sodat die ouers weet waarop om te let.
  • Elke 2e Vrydag word ’n sertifikaat of beloning vir die “hartedief” gegee wat die hardste probeer het om die betrokke waarde toe te pas.
  • Vorige waardes word nooit agter in die pad gelaat nie. Hul flitskaarte word kort-kort uitgehaal en die storie afgestof.
  • Na ‘n ruk hoef jy net aan ‘n oortreder te vra: “Onthou jy die padda wat homself opgeblaas het?” en die hele klas weet onmiddellik watter waarde ter sprake is. “Wat het met die Wolf gebeur wat geskinder het?” is ’n eenvoudige waarskuwing sonder dat ’n preek afgesteek hoef te word.

Deur bogenoemde riglyne toe te pas word leerders gelei om:

a. self te ervaar wat sosiaal aanvaarbare gedrag is en wat nie.
b. sosiale en emosionele probleme op te los.
c. ander tale, kulture en godsdienste se benadering tot spesifieke waardes te ondersoek en respek daarvoor te ontwikkel.

Benut ook die volgende boeke deur Wendy Maartens:

Drie Hoera’s vir Denver/Three Cheers for Tyron wat gratis in vier inheemse tale op haar webtuiste beskikbaar is om leerders te bemagtig teen mishandeling en spesifiek molestering. Besoek gerus www.wendymaartens.co.za se tuisblad.

  • Span die Ek lees self-reeks bestaande uit 18 boeke in. Elke boek is gebaseer op ’n dierefabel wat sterk op waardes fokus.
  • My eerste atlas, My eerste diereatlas, en Towertapyt – stories om die wêreld moedig kinders weer aan om hul grense op ’n prettige manier een bladsy op ’n slag te verskuif.
  • Luister na June von Mersch se voorlesing van Waarom Kameelperd se nek so lank is en ander dierestories Maandag tot Donderdag 11:15 op RSG.
  • Kinders van die Bybel – Sondagoggende 7:50 op RSG.

Gebruik die uittreksel “Die leeu en die muis” uit Vertel vir my ’n storie om leerders te leer oor nederigheid.

Wendy Maartens

Te veel volwassenes dink kinders se lewens is eenvoudig … terwyl kinders se emosies net so ingewikkeld soos ons s’n is. Hulle het miskien minder gereedskap om dit te hanteer omdat hulle jonk is, maar die emosies is almal dieselde.” Sherman Alexie